Mbinu ya Kukagua Madai na Rekodi za Majibu
Kabla ya kutegemea maelezo yanayohusu huduma za michezo, msomaji anaweza kutumia utaratibu unaotenganisha madai, masharti, ushahidi uliowasilishwa na majibu yaliyotolewa. Lengo si kuanza na hitimisho, bali kuunda rekodi iliyo wazi ambayo inaweza kusomwa na kulinganishwa bila kuongeza taarifa zisizopatikana.
Anza kwa kugawa maelezo katika sehemu tofauti. Hii husaidia kuzuia dai la jumla lisichanganywe na sharti, mfano au jibu la swali.
- Andika dai kwa maneno yale yanayoonekana, bila kulipanua au kubadilisha maana yake.
- Tenganisha masharti yanayoambatana na dai na maelezo ya jumla ya ukurasa.
- Bainisha kama nyenzo iliyotolewa inaunga mkono dai moja kwa moja au inatoa muktadha pekee.
- Epuka kujaza nafasi zilizo wazi kwa makisio, matarajio au taarifa kutoka sehemu nyingine.
Kwa mpangilio wa marejeo, msomaji anaweza kufungua ukurasa wa ukaguzi wa masharti na rekodi ya majibu na kutathmini kila kipengele kwa kujitegemea.
Kwa kila dai, msomaji anaweza kuangalia kama mipaka yake imeelezwa kwa lugha inayoeleweka. Ukaguzi huu unapaswa kuzingatia kilichoandikwa, si kile ambacho huenda kilikusudiwa.
- Linganisha kichwa, maelezo makuu na masharti yanayohusiana ili kuona kama yanatumia maana inayolingana.
- Angalia kama hatua zinazotarajiwa kutoka kwa msomaji zimepangwa kwa mtiririko unaoweza kufuatwa.
- Tambua maneno mapana ambayo yanaweza kuwa na tafsiri zaidi ya moja.
- Kagua kama vighairi au mipaka imewekwa karibu na dai husika badala ya kutenganishwa na muktadha wake.
- Usichukulie ukosefu wa maelezo kuwa uthibitisho wa upande wowote wa dai.
Ikiwa msomaji anahitaji ufafanuzi, swali linapaswa kulenga pengo moja kwa wakati. Rekodi inayopangwa vizuri hurahisisha kutofautisha swali la awali, jibu lililopokelewa na jambo ambalo bado linahitaji maelezo.
- Andika swali kwa lugha fupi na uhusishe dai au sharti linalohitaji ufafanuzi.
- Tenganisha jibu la moja kwa moja na taarifa za ziada ambazo hazishughulikii swali lenyewe.
- Weka hali ya kila hoja kama imejibiwa kikamilifu, imejibiwa kwa sehemu au haijafafanuliwa.
- Usibadilishe jibu lisilo wazi kuwa kauli ya uhakika; liweke kama eneo linalohitaji ukaguzi zaidi.
Baada ya kupanga taarifa, msomaji anaweza kutumia vigezo sawa kwa kila dai. Mbinu thabiti husaidia kuweka tofauti kati ya ushahidi uliopo na maoni ya msomaji.
- Uwazi: je, dai na masharti yake yanaweza kutambuliwa bila makisio?
- Ulinganifu: je, sehemu zinazohusiana zinatumia maelezo yasiyokinzana?
- Ufuatiliaji: je, kila hitimisho linaweza kuhusishwa na maandishi yaliyowasilishwa?
- Mipaka: je, rekodi inaonyesha wazi mambo ambayo hayajaelezwa?
Ukaguzi wa upande wowote unapaswa kuishia kwenye muhtasari unaotenganisha yaliyoandikwa, yaliyojibiwa na yaliyo wazi kwa uchunguzi zaidi. Msomaji anaweza kurudia orodha hii anapopata maelezo mapya, huku akihifadhi lugha ya tahadhari na kuepuka hitimisho lisiloungwa mkono na rekodi iliyopo.